Nieuws

Door het wegblijven van consumenten uit centra door het COVID-19-virus wordt een krimp van centrumvoorzieningen van 10 tot wel 40 procent verwacht. Vooral middelgrote en grote centra worden hard geraakt. Transformeren en compacter maken zijn al langer leidend in centrumbeleid, maar worden door de coronacrisis nu dus nog urgenter. Tegelijkertijd kan de crisis juist nieuwe mogelijkheden bieden bij de transformatieaanpak, onder meer doordat transformatie voor vastgoedeigenaren markttechnisch rendabeler wordt. Ook de naderende Omgevingswet biedt mogelijkheden.

Het CBS meldt vrijdag de grootste krimp in consumptie ooit gemeten. Door de coronacrisis gaven consumenten in maart 6,7 procent minder uit dan een jaar daarvoor. Met name in de dienstensector en de aanschaf van duurzame goederen is een afname te zien. Op koopwoningen heeft corona op dit moment nog geen zichtbare uitwerking, blijkt uit de Monitor Koopwoningmarkt, die vrijdag werd gepresenteerd door het Expertisecentrum Woningwaarde. In het eerste kwartaal van dit jaar zijn ongeveer evenveel woningen verkocht als in dezelfde periode vorig jaar. De hypotheekmarkt floreert en de huizenprijzen blijven hoog.

De bereidheid van huiseigenaren om te investeren in verduurzaming van de eigen woning loopt terug. Tegenover elke huizenbezitter die zijn huis wil verduurzamen, staan er drie die juist de hand op de knip houden.

De warmtebranche roept op tot maatregelen die het investeringsklimaat voor duurzame warmtenetten moeten verbeteren. Door de coronacrisis maken actoren uit de sector zich zorgen over de haalbaarheid van klimaatdoelstellingen. Maatregelen vanuit de staat zouden nodig zijn. Warmtenetten komen in de Regionale Energiestrategieën (RES’en) de komende jaren uitgebreid aan bod, dus een goed functionerende sector is geboden.

Beetje bij beetje worden de winkelstraten weer drukker. Hoe ziet winkelen er nu uit? In het Amsterdamse Museumkwartier, waar 80 procent van de winkels sinds de coronauitbraak was gesloten, opent het grootste deel van de zaken deze week weer de deuren. Met creatieve oplossingen worden voorbereidingen getroffen voor het ‘winkelen nieuwe stijl’.

De Britse regering zoekt naar alternatieven voor de verbinding Calais-Dover, nu Brexit en corona de kwetsbaarheid van deze goederenverbinding met het vasteland blootleggen.

Diverse winkels openen weer de deuren en winkelstraten worden beetje bij beetje drukker. De omzet neemt toe, zei Jan Meerman, directeur van branchevereniging INretail vorige week in het AD. Maar het bezoekersaantal kan niet oneindig groeien. In een anderhalvemeter-maatschappij is de capaciteit van winkelstraten ongeveer een vijfde van het origineel, zegt onderzoeksbureau Goudappel Coffeng.

Handhaven, het goed communiceren van informatie en het bieden van een financiële ondersteuning. Dat zijn de drie belangrijkste zaken die Nederlanders verwachten van hun gemeente in de coronacrisis.

Het overgrote deel van de gemeenten verwacht een toename van faillissementen van winkels en horecagelegenheden door de coronacrisis (respectievelijk 85 en 70 procent). Dat blijkt uit onderzoek door Stec Groep.

Na een paar weken van flinke afname ten opzichte van de week ervoor, lijkt de drukte in de winkelstraten nu te stabiliseren en zelfs iets toe te nemen.

Na jaren van prijsstijgingen en hoge transactieaantallen krijgt de woningmarkt een knauw, meldt ABN Amro dinsdag. Terugval in de economie en verslechterende betaalbaarheid maken dat de prijzen volgend jaar gaan dalen.

Er is nog altijd veel waardering voor de manier waarop de overheid omgaat met de uitbraak van het coronavirus. Maar liefst 89 procent van de mensen beoordeelt de genomen maatregelen als goed. Het overgrote deel vindt de maatregelen goed vol te houden en ook het thuiswerken gaat de meesten goed af, blijkt uit onderzoek dat dit weekend werd gehouden onder het panel van onderzoeks- en adviesbureau Citisens.

De opening van Lelystad Airport is opnieuw uitgesteld. Terwijl minister Cora van Nieuwenhuizen de coronacrisis als belangrijke oorzaak noemt, is het kabinet vanwege de stikstofdepositie ook teruggefloten. Lelystad Airport moet namelijk eerst een natuurvergunning aanvragen. De opening van het vliegveld, als overloopluchthaven van Schiphol, is nu voor november 2021 voorzien. Maar hoe reëel is dat eigenlijk?

Slechts 30 procent van de Nederlanders is tevreden over de communicatie vanuit gemeenten over het coronavirus, terwijl inwoners wel graag een actieve rol voor gemeenten zien in informatievoorziening. Gemeenten zijn ‘de grote afwezigen tijdens deze crisis.’ Tegelijkertijd lijken de gemeenten wel degelijk hard aan de communicatie richting bewoners te werken.

Maatregelen die de verspreiding van het coronavirus moeten temperen zorgen voor steeds rustige winkelstraten. De afname in bezoekersaantallen is het grootst in de winkelstraten van grote steden. Dat zegt RMC Smart Retailing, dat maandelijks bezoekerscijfers uitbrengt in de Nationale Shopping Index.

De coronacrisis toont kwetsbaarheden in de manier waarop supermarkten te werk gaan. De retailers zijn te afhankelijk geworden van just-in-time oplossingen. ‘Volkomen begrijpelijk, maar daar zijn ook risico’s mee gemoeid.’

De grote supermarkten draaiden afgelopen week topomzetten, maar kleinere winkeliers verkeren juist in moeilijke tijden door de voortdurende coronacrisis. Dat terwijl ook juist de kleine lokale retailer essentieel is voor een goed functionerend centrumgebied. Hoe kun je deze ondernemers nu dus steunen? De app Local Heroes, die deze week live ging, moet een oplossing bieden.

De coronacrisis heeft grote impact op de Nederlandse economie. Samen met de landbouw, horeca en vervoersector is de bouw een van de sectoren waar, ten gevolge van het virus, een forse krimp wordt verwacht. Dat zegt de Rabobank in de vrijdag gepubliceerde sectorprognose.

De maatregelen die van kracht zijn om de verdere verspreiding van het coronavirus tegen te gaan, hebben grote impact op het openbare leven. Hoewel vooralsnog geen sluitingsplicht geldt voor winkels, sluiten diverse ondernemers uit eigen initiatief hun deuren. Branchevereniging INretail laat maandag weten dat er miljarden nodig zijn om lucht te creëren in de non-food retailsector.

Als de Corona-maatregelen langer duren, blijft de woningmarkt niet buiten schot. Nieuwbouwprojecten kunnen stagneren als werknemers uitvallen of bouwmaterialen niet meer worden aangevoerd. Dat verwacht Vereniging Eigen Huis.

Na Italië verspreidde het corona-virus zich deze week verder naar onder meer Frankrijk en Duitsland. In Italië staat het aantal besmettingen woensdag op ruim 300. Naast een humanitair vraagstuk spreekt de Volkskrant van een ‘economische klap' voor het land nu onder meer winkels klandizie mislopen. In Nederland zorgt het virus in de retail nog niet voor grote problemen, maar het is de vraag of dat de komende maanden zo blijft. Wat is de stand van zaken? Stadszaken deed een eerste verkenning.

Opinie

Duurzame ambities krijgen door corona flinke tikken. Overheden, bedrijven en activisten vrezen dat we de energietransitie op de tweede plaats zetten. Aardgasvrije projecten worden vertraagd en tegelijkertijd pleiten veel economen voor ‘groen herstel’. Is het dan allemaal ‘doom and gloom’ of biedt deze crisis kansen voor het klimaat? Sven Ringelberg geeft zijn beschouwing.

Het was te verwachten. Covid-19 laat de bevolkingsgroei niet ongemoeid. Hoewel het coronatijdperk in Nederland pas in maart 2020 een aanvang nam is het effect nu al merkbaar in de bevolkingsontwikkeling. Het groeitempo van de bevolking ligt in het eerste kwartaal van 2020 al een derde lager dan in dezelfde periode 2019. Een signaal van een acute demografische trendverandering. Intussen presenteerde minister Ollongren eind april een kamerbrief waarin ze uitgaat van onstuimige toekomstige demografische en economische ontwikkelingen die zich niets lijken aan te trekken van de aanstormende veranderingen. 

Hoe leven we straks in de zogenoemde anderhalvemetermaatschappij? Kunnen we onze weg nog gaan, in de stad en op het werk? Jan-Willem Wesselink voorziet een grote rol voor de slimme stad, waarin met name de gemeente digitaal stuurt hoe we ons verplaatsen en elkaar op afstand houden.

Het coronavirus zorgt voor een crisis van nabijheid, die het stedelijke leven flink ontregelt. De essentie van dat stedelijke leven is namelijk onze drang naar samenzijn, uitwisseling en samenwerking. Toch zien we in deze sombere periode ook een positieve trend. Wereldwijd toenemend fietsgebruik toont de veerkrachtige en duurzame stedelijke toekomst.

Nederland kent steeds meer 'alleenwonenden'. Vooral deze groep blijkt eenzaam te zijn. Het advies om afstand te houden, kan hier harder aankomen dan menigeen denkt, zegt Jan Latten.

Achtergrond

De grootste economische groei vond in 2019 plaats in de regio’s Almere en Haarlemmermeer. Hoe doen deze regio’s het in 2020 en wat is de impact van de coronacrisis? Gerlof Rienstra maakt een inschatting.

De maatregelen rondom corona zorgen dat we op andere manieren met elkaar moeten samenwerken. Inspraak, cocreatie of andere vormen van participatie bij gebiedsontwikkelingen gebeuren vaak via fysieke ontmoetingen. Zeker nu het erop lijkt dat we nog een tijd fysiek op afstand van elkaar moeten blijven, is het verstandig om te kijken hoe we participatie snel anders kunnen vormgeven. Zo voorkomen we dat processen vertragen. Maarten Hoorn geeft handvatten vanuit het programma Stedelijke Transformatie.

Het coronavirus heeft ons publieke leven flink ontregeld. Waar de openbare ruimte normaal een plek van samenkomst is, worden we nu verzocht om toch vooral thuis te blijven en afstand van elkaar te houden. Dit heeft negatieve effecten. Eenzaamheid en ontvreemding, vooral bij al kwetsbare en gemarginaliseerde groepen, worden door het ongebruik van de openbare ruimte versterkt.

Het coronavirus houdt ons in de greep. De bezorgdheid, maar ook het vertrouwen en de betrokkenheid nemen toe. En: we zeggen dat we ons aan de maatregelen houden, maar doen dat niet altijd. Het zijn de belangrijkste conclusies uit een peiling door onderzoeksbureau Citisens. Wat kunnen we leren van deze cijfers?

In een tweeluik onderzoekt Stadszaken.nl de gevolgen van de coronacrisis voor gemeenten. In het tweede deel bekijken we wat de gemeentelijke organisaties zelf merken. ‘Er heerst een groot gevoel van saamhorigheid. We komen dit met z’n allen door.’ 

In een tweeluik onderzoekt Stadszaken.nl de gevolgen van de coronacrisis voor gemeenten op dit moment. In het eerste deel schetsen we een beeld van de dienstverlening en de communicatie richting inwoners. Gemeenten zijn gewoon open, maar wel voor het stikt noodzakelijke.

Als het gaat over het Coronavirus zien we al een maand lang berichten die speculeren over het effect op het klimaat en onze economie. Toch voel ik me niet prettig bij de vele artikelen die het Coronavirus maar wat graag gebruiken om te laten zien waar de schuld ligt. Ik vraag me af, wat is het effect van economische achteruitgang op klimaatdoelen en wat kunnen we leren van onze geschiedenis? In dit artikel mijn hopelijk genuanceerde beschouwing.

Stadszaken
Paulus Borstraat 41 3812 TA Amersfoort
redactie@stadszaken.nl